14 Eylül 2021 Salı

QuickBasic - 1: Giriş

Yayınlama: 2000
Güncelleme: 14 Eylül 2021
Bu yazıdaki açıklamalar ve kodlar QuickBasic 4.5 sürümüne göredir. Ekran görüntüleri Microsoft QuickBasic 4.5 programından alınmıştır.
Verilen örnek kodlar tarafımdan QuickBasic 4.5 üzerinde yazılıp, çalıştırılıp, denenmiştir. Kodlar büyük oranda QB64'te de çalışmaktadır.

QuickBasic Kursu içeriğini 2000 yılında hazırlayıp kişisel web sayfamda yayımladım.
2003 yılında PDF formatına dönüştürdüm. Sonraki tarihlerde sayfalarda güncelleme ve eklemeler yaptım ve yapmaya devam ediyorum. Umarım programlama öğrenmek isteyenlere faydalı olur.

Bilgisayar programlama

Belirli bir bilgi işlem görevini gerçekleştirmek için bir bilgisayarı tasarlama, oluşturma ve komuta etme sürecidir. Bilgisayarımıza belirli bir görevi yaptırmak için bir programlama dilinde komutlar yazmamız gerekir. Günümüzde kullanabileceğimiz çok sayıda programlama dili vardır ancak burada yeni başlayanlar için öğrenmesi kolay dillerden biri olan QuickBasic dilini kullanacağız.

BASIC nedir?

BASIC, İngilizce Beginners All-Purpose Symbolic Instruction Code kelimelerinin baş harflerinden oluşur. Genel amaçlı, yeni başlayanların öğrenmesi kolay, yüksek seviyeli bir dildir.

Yüksek seviyeli diller: Konuşma diline yakın dillerdir. PYTHON, PASCAL, BASIC, FORTRAN vb. diller.
Düşük seviyeli diller: Makine diline yakın dillerdir. Makine Dili, ASSEMBLY dili.

Tarihçe


İlk BASIC programlama dili 1964 yılında Thomas E. Kurtz ve John G. Kemeny adlı iki matematikçi ve bilgisayar bilimci tarafından tasarlandı.
1970'li ve 1980'li yıllarda BASIC, mikrobilgisayarlarda yaygınlaştı. Bu bilgisayarlar genellikle BASIC ile birlikte sunuluyordu. BASIC, çoğu zaman makinenin ürün yazılımında bulunuyordu. IBM BASIC, Microsoft BASIC, Commodore BASIC, AmigaBASIC, Atari BASIC, Sinclair BASIC vb.
İlk kişisel bilgisayarlarda öğrenmesi kolay bir dile sahip olmak, küçük işletme sahiplerinin, profesyonellerin, programlama hobisi olanların ve danışmanların bilgisayarlarında özel yazılımlar geliştirmelerine olanak tanıdı.

QBasic

QBasic, GW-BASIC'in yerini almak üzere tasarlandı . Önceki QuickBasic 4.5 derleyicisine dayanıyordu, ancak QBasic'in derleyici(compiler) ve bağlayıcı(linker) özelliği yoktu.
Sürüm 1.0, MS-DOS 5.0 ve sonraki sürümlerin yanı sıra Windows 95, Windows NT 3.x ve Windows NT 4.0 içinde vardı.
IBM, QBasic'i yeniden derledi ve PC DOS 5.x ve OS/2 2.0'a dahil etti.

QuickBasic ile karşılaştırıldığında QBasic, daha sınırlı özelliklere sahiptir. QuickLibrary modüllerini desteklemez; yalnızca standart QB.QLB dosyasını kullanır. QBasic, yorumlayıcı (interpreter) özelliğine sahip bir kod editörüdür. Dosyalar .BAS uzantısıyla kaydedilir. Yalnızca kaynak kodunu çalıştırır, doğrudan çalıştırılabilir dosyalar (.EXE) oluşturamaz.

Neden QuickBasic?

QuickBasic'den sonra, yeni teknolojilerden yararlanan birçok programlama dili çıktı ve çıkmaya devam ediyor.

Günümüz bilgisayar teknolojilerinin gerisinde kalmış QuickBasic dili hâlâ neden kullanılıyor?

Çünkü öğrenmesi kolaydır ve yeni başlayanlara önerilebilir.
Üniversitelerin bazı bölümlerinde programlama öğretimine QuickBasic ile başlanmaktadır. Programlama yapısını ve mantığını öğrendikten sonra diğer dillere geçmek kolaylaşır.
Benim ilk bilgisayarım Commodore 64'tü.
Bilgisayar açıldığında BASIC dilinin editörü açılıyordu. O yüzden ilk öğrendiğim programlama dili Commodore BASIC olmuştur.


Daha sonra kullandığım AMIGA ve PC bilgisayarlarda da BASIC dilini kullanmaya devam ettim. Bu nedenle QuickBasic'in benim gibi kişiler için nostaljik bir yanı var.

QuickBasic artık geliştirilmiyor ancak BASIC dil yapısı kullanılmaya devam ediyor. Günümüzde MS Visual Studio içinde MS Visual Basic olarak, MS Office programlarının tümünde Microsoft Visual Basic for Applications(VBA) olarak, yine AutoCAD ve SolidWorks gibi programlarda da Microsoft Visual Basic for Applications olarak bulunmaktadır.

Ayrıca, Visual Basic kod temelli VBScript (VBS = Visual Basic Scripting Edition) Windows'ta derleyici gerektirmeden çalışan bir betik(script) dili olarak kullanılmıştır. Web tasarımında ise JavaScript'in alternatifi olarak da kullanılmıştır.

QuickBasic indir

QuickBasic 4.5 veya diğer BASIC sürümlerini indirmek için şu adreslere bakabilirsiniz:

Windows 10 üzerinde QuickBasic nasıl çalıştırılır?

QuickBasic 4.5 ve onunla oluşturulan EXE programları, güncel Windows sürümlerinde doğrudan çalışmayabilir.

Çalıştırmak için iki yöntem kullanılabilir:
  1. Bir sanal makineye ( VirtualBox veya VMware Workstation) VirtualBox veya VMware Workstation kurup içine DOS, Windows 95, Windows 98 ya da Windows XP yükleyebilir, ardından QuickBasic'i kurabilirsiniz.
  2. DOSBox kurup DOS emülatörüne QuickBasic'i kurmak

Alternatif BASIC Editörleri ve Derleyicileri

1) QB64: Açık kaynak kodlu ve ücretsizdir. QuickBasic 4.5 ile uyumludur ve yeni komutlar içerir. Editör ve derleyicidir, yorumlayıcı değildir.

Windows 10'un x64 ve x86 sürümlerinde çalışır. Windows için hem x64 hem de x86 sürümleri bulunur.
Windows'un yanı sıra macOS ve Linux sürümleri de vardır.

Web sayfası - QB64 Kaynak kodu

2) FreeBASIC: Açık kaynak kodlu, ücretsiz ve gelişmiş özelliklere sahip bir BASIC derleyicisidir. QuickBasic 4.5 ile kısmen uyumludur.
DOS, Windows ve Linux sürümleri vardır. Kaynak kodu

3) Borland Turbo Basic 1.x DOS altında çalışıyor.

QuickBasic editörünün kullanımı

QuickBasic paketini bilgisayarınıza kurduğunuzda;
CD komutuyla QuickBasic'in kurulu olduğu klasöre geçin. Örneğin:
CD C:\QB45
Ardından DOS komut satırına
QB
yazıp ENTER tuşuna bastığınızda QuickBasic kodlarınızı yazabileceğiniz editör açılır. DOS'un EDIT programına benzer özelliklere sahiptir.
Bu programın editör özelliğinin yanında yorumlayıcı (interpreter), derleyici (compiler), bağlayıcı (linker) ve hata ayıklayıcı (debugger) özellikleri de vardır.

BASIC kodlarını yazdıktan sonra F5 tuşuyla çalıştırabilirsiniz (Run).

Kodların çalışması bitince herhangi bir tuşa basarak,
Program hâlâ çalışıyorsa CTRL + PAUSE tuşlarına basarak programı durdurup editöre dönebilirsiniz. DOSBox'ta bunun karşılığı CTRL + SCROLL LOCK tuşlarıdır.

Not: QBasic kullananlar komut satırında QBASIC yazarak çalıştıracaklar.
UYGULAMA: DOS komut satırına QB yazıp Enter tuşuna basarak QuickBasic editörünü çalıştırın. Aşağıdaki kodları editöre yazın.
CLS 'ekranı siler
PRINT "Merhaba Dünya !"
Klavyeden F5 tuşuna basarak yazdığınız BASIC kodunu çalıştırın.

Sorun çıkmazsa DOS ekranına geçilir, ekran temizlenir ve ilk satırda Merhaba Dünya ! yazar.
Ekranın en altında Press any key to continue (Devam etmek için herhangi bir tuşa basın) yazısı görünür.
Editör ekranına dönmek için herhangi bir tuşa basın.

Not: ' (ayırma) işaretinden sonra yazılanlar açıklama içindir, yazılmasa da olur. Bu açıklamalar derleme ve çalıştırma sırasında kod olarak değerlendirilmez. ' karakteri yerine önceki BASIC sürümlerine uyumluluk için REM komutu da kullanılabilir.

QuickBasic'de satır numaraları

QuickBasic'de satır numaraları zorunlu değildir. Önceki BASIC sürümleriyle uyumluluk için kullanılabilir.
Satır numarası kullanırsanız numaraların birbirini takip etmesi veya her satırda bulunması gerekmez.
QuickBasic'de satır numaraları yerine okunurluğu kolaylaştırması için etiketler kullanılır.
Etiketi yalnızca hedef olarak gösterilecek satırlara koymak yeterlidir.
10 A = A + 1
20 IF A > 20 THEN GOTO 50
30 PRINT A
40 GOTO 10
50 END
Yukarıdaki program kodları yerine; aynı işi yapan, satır numarası vermeden, etiket kullanarak yazılmış hali aşağıda.
basla:
A = A + 1
IF A > 20 THEN GOTO bitis
PRINT A
GOTO basla
bitis:
END
Bir satırda birden fazla komut kullanılabilir. Komutları birbirinden ayırmak için iki nokta üst üste (:) kullanılır.
CLS
PRINT "QuickBASIC"
PRINT "MERHABA DÜNYA !"
Yukarıdaki ve aşağıdaki kodlar aynı işi yapar.
CLS : PRINT "QuickBASIC" : PRINT "MERHABA DÜNYA !"

PRINT yerine ? (soru işareti)

? "Merhaba Dünya !"
PRINT "Merhaba Dünya !"
Yukarıdaki iki satır aynı işi yapar. Yazarken ? işareti PRINT komutuna karşılık gelir. Bundan sonra siz de ? işaretini PRINT yerine tercih edebilirsiniz.

QuickBasic'de yardım almak

QuickBasic'in menülerinde HELP seçeneği bulunur. Menüyü açtığınızda bir yardım ekranı karşınıza gelecek.
Ayrıca komutları yazdığımız bölümdeki kelimelerden faydalanarak da yardım alabiliriz.
Örneğin kod editörüne OPEN yazın. İmleç (yanıp sönen gösterge) kelimenin üzerindeyken klavyeden F1 tuşuna bastığınızda karşınıza OPEN komutu hakkında bilgiler içeren yardım ekranı gelir.

Burada kısa açıklama(QuickSCREEN), detaylı açıklama (Details) ve örnek kodları (Example) görebilirsiniz. Yardım bilgileri İngilizcedir.

Pencereler arasında geçiş yapmak için F6 tuşuna basınız.
Yeşil oklarla belirtilen bağlantılara (hyperlink) ulaşmak için TAB ve SHIFT + TAB tuşları,
Önceki yardım sayfasını açmak için CTRL + F1
Sonraki yardım sayfasını açmak için ALT + F1
Yardım ekranından çıkmak için ESC tuşuna basın.

QuickBasic Ana Sayfa Sonraki bölüm: 2: Veri Tipleri
Saat:
Etiketler: , , , , , , , , , , , , , , ,

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Kaydol: Kayıt Yorumları (Atom)